“Biz yazarları diğer insanlardan ayıran tek fark, bizlerin bir şeyi yaşarken ona dair notlar almamızdır. Bu notlar bazen bir kitaba dönüşür…”

Bu sözleri söyleyen adam, fantastik edebiyatın, çizgiroman dünyasının en ağır abilerinden biri Neil Gaiman. American Gods, Mirror Mask gibi baskı rekorları kıran pek çok kitaba imzasını atan Neil Gaiman’ın en ünlü eseri şüphesiz Sandman’dir. Rüya ile gerçeğin, lirik edebiyat ile çizgi romanın iç içe geçtiği Sandman, kendi alanında “özel bir tür” kabul edilebilecek kadar başarılı bir eserdir. Hayranları tarafından çizgi roman dünyasının Shakespeare’i olarak tanımlanan Gaiman, Sandman ile “Suç ve Ceza”ya çizgi roman gözüyle bakan yeni bir yorum getirdi:

“… sabahları uyandığımızda gözlerimizdeki çapakların sahibi Sandman’dir. Uykuya dalmadan önce gelir ve rüya görmemiz için gözlerimize büyülü bir kum serper. Uyanışa doğru o büyülü zerrecikler çapaklaşır…”

Bir blog sitesine sahip olan Neil Gaiman da bir “akıl defteri” kullanıcısı. Bir roman yazarken, çizgisiz defterine notlar alan Gaiman’ın bir diğer ilginç huyu da, romanı için düşündüğü alternatif senaryoyu defteri ters çevirerek son sayfadan başa doğru yazması. Her iki yönden alınan notlar ortalarda bir yerde buluştuğunda, romanın iskeleti “üç aşağı beş yukarı” ortaya çıkarmış…

Aylık dekorasyon ve yaşam kültürü dergisi Marie Claire Maison, "akıl defterleri" üzerine Şubat 2006 sayısında yer verdiği dosyada, sitemize geniş bir şekilde yer ayırdı. Dosya, sitemizin sloganı olan "İnsanlığın akıl defteri" başlığını taşıyor :).

Ünlü Türk tasarımcı ve mimarlarının Moleskine’lerinden alınmış çeşitli sayfaların yer aldığı bu geniş dosyada, dünya çapında giderek yayılan bir sanat dalı olan "Moleskine Art"a da yer verildi. "Moleskine Art" suluboya, karakalem, kolaj gibi tekniklerle akıl defterlerini sıra dışı bir tarzda resimlemeye verilen ad.

Bu arada, uzun zamandır aklımızda olan bir küçük notu daha iletelim. "Moleskine" sadece bir simge. En yakın kırtasiyeden herhangi bir cep defteri alın ve artık sizin de bir akıl defteriniz olsun…

Yeni Moleskine yazıları ise fırına verildi :)…

Ünlü Amerikalı yazar Ernest M. Hemingway de bir "akıl defteri" kullanıcısı. Hemingway, Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra 1920′li yılların Paris’ini anılarında şöyle anlatır:

"Closerie de Lilas’da her öğleden sonra oturduğum köşemde, güneş ışığı omuzlarımın üzerine vuruyor ve ben küçük not defterime yazıyorum. Garson bana kremalı kahve getiriyor…"

Hemingway’in Montparnasse’daki bu Café’de, not defterine Güneş de Doğar isimli kitabını yazdığını biliyoruz. Kitap, savaş yorgunu bir askerin anılarını anlatır. Bilmiyoruz söylemeye gerek var mı, Hemingway’in kendisi de Birinci Dünya Savaşı’nda yaralanmış ve madalya kazanmıştı.

(…)

Yukarda gördüğünüz akıl defteriyse, 1908 yılında henüz dokuz yaşında bir "ilkokul öğrencisi" olan Ernest M. Hemingway’a ait. Tam olarak şöyle yazıyor defterde:

"My name is Ernest Miller Hemingway I was born on July 21 1899. My favourite authors are Kipling, O. Henry and Steuart Edward White. My favourite flower is Lady Slipper and Tiger Lily. My favourite sports are Trout fishing, Hiking, shooting, football and boxing. My favourite studies are English, Zoology and Chemistry. I intend to travel and write."

Türkçe’ye çevirelim:

"Benim adım Ernest Miller Hemingway, 21 Temmuz 1899′da doğdum. En sevdiğim yazarlar Kipling, O. Henry ve Steuart Edward White. En sevdiğim çiçek Lady Slipper ve Tiger Lily. En sevdiğim sporlar alabalık tutmak, Amerikan futbolu, yürüyüş ve boks. En sevdiğim ders İngilizce, hayvanbilim ve kimya. Seyahat etmek ve yazmayı istiyorum."

(Ernest Hemingway’in akıl defteri, Oliver Wendell Holmes İlkokulu, 1908)

(…)

Ne dersiniz? "İhtiyar balıkçı" çocukken hayal ettiği hayatı yaşamış değil mi?

Kullanılmış ve yıpranmış bir akıl defterinin tıpkıbasımı yapılıp, binlerce adet satılır mı? Defterin sahibi, ünlü ressam Pablo Picasso ise evet! İspanyol ressam Pablo Picasso’nun sayfalarına çok sayıda eskiz ve desen çizdiği "Cahier Boy" bu defterinin tıpkıbasımlarına 24 dolara sahip olabilirsiniz :).

Pablo Picasso’nun öyküsü, dokunduğunu altına dönüştüren kral Midas’ı anımsatır. Kral Midas’ın bir şeye sahip olmak için ona dokunması yeterliydi… Picasso da Güney Fransa’daki bir şatoyu, karşılığında o şatonun bir tablosunu yaparak satın almıştı! Bu masal ilk bakışta güzel bir rüyaya benzese de, gerçekte kötü bir kâbustu çünkü Midas açlıktan ölmek üzereydi!

Hadi, bizden size bir sürpriz: Aşağıda, Pablo Picasso’nun Moleskine’inden alınmış bir sayfa var. Resmin adı, "femme au costume turc" yani "Türk kostümlü kadın" :)…

Hollandalı ünlü ressam Vincent Van Gogh (1853-1890), insanlara "sarı rengi yeniden öğreten adam" olarak tanınır. Manik depresif bir ruh haline sahip olan Van Gogh, "bir rivayete göre" resme tapmasından ötürü kulağını kesmişti. Ona göre bir ressamın kulağa ihtiyacı yoktur, gereksiz seslerle beyni meşgul eder.

Hayatı boyunca yaptığı 900 kadar tablonun tek bir tanesini dahi satamayan Van Gogh, aynı evi paylaştığı Paul Gaugin ile dokuz hafta boyunca aynı çiçekleri, aynı kadınları, aynı meyve tabaklarını çizdi. Bu resimler, modern psikolojinin "algı" konusunda üzerine en çok tartıştığı temalardan biri olarak kabul ediliyor.

Van Gogh, sıkı bir Moleskine kullanıcısıydı. Bugün kendi adına kurulan müzede sergilenen bu "akıl defteri"nin içinde bir de ilginç çizim var: Yakın arkadaşı Gaugin’e hediye etmeyi düşündüğü ve sayfaları bir resim albümü gibi açılan Moleskine’e çizeceği resimlerin taslağı!

Bu arada unutmadan: Van Gogh’a saygı olarak, onun adını taşıyan özel bir Moleskine serisi çıkarıldı. Çizgisiz düz kağıda, fotoğraf albümü gibi sayfaların kat kat açıldığı, tamamen açıldığında üzerine resim çizebileceğiniz yaklaşık bir metre genişliğinde bir alan çıkan bir akıl defteri bu. Bir başka deyişle, "Usta"nın o çok sevdiği Japon minyatürlerini çizebileceği türden bir defter…