1864 yılında kraliyet bilimcisi James Maxwell, seçkin beyefendilerin üyesi olduğu bir topluluğa, o güne kadar elektrik ve manyetizma konusunda geliştirilmiş bütün teorileri birleştirdiği, matematik olarak mükemmel bir teori ve ispat sundu. İşin matematik kısmı o kadar güzel, o kadar kusursuzdu ki, bu durumu gerçek dünyada deneylerle ispatlamak gereksizdi.
Tabiki bunun tersini düşünenler de vardı. 1887′de Hertz Almanya’da Maxwell’in öne sürdüğü formülleri, gerçek dünyada deneylerle ispatladı. Hertz’e göre yaptığı işin Büyük Usta Maxwell’in haklı olduğunu ispatlamaktan başka bir önemi yoktu.
Hem Maxwell hem de Hertz yaptıkları çalışmaların pratikte ne işe yarayabileceğiyle ilgilenmemişlerdi. 1894 yılında Hertz’in çalışmalarından haberdar olan Marconi, İta
lya’da ailesinin evinde, onun deneylerini geliştirip, kullanılabilir bir araç haline dönüştürmek için çalışmalara başladı. Aynı şekilde Tesla da Almanya’da benzeri bir çalışma içerisindeydi.
Elektrik ve manyetizmanın birbiriyle ilişkisi aslında bilimsel araştırmadan çok eğlencelik deneyler sırasında tesadüfen keşfedilmişti1. Buradan yola çıkarak, radyonun, ki o günler için kablosuz telgraf, gelişimi içinde bilimsel çalışmadan daha çok deneme-yanılma
süreci işlemeye başlamıştı. Bu ticari bir yarıştı. Marconi’nin İngiltere’de kurduğu British Marconi ile Almanya kökenli Telefunken şirketleri arasında hem teknik hem de patentler üzerinden süren bu yarış kısa süre Amerika Birleşik Devletleri’ne sıçradı.
Belki de ilk defa bilimsel çalışma yöntemleri ile piyasa yöntemleri birbiriyle karşı karşıya kalmaya başlamıştı. Bilim adamları değil mucidler yarışıyordu2. Bilimsel ya da teknik başarılarından daha çok da ticari girişimleriyle başarı hedeflenmekteydi. Tesla ve Marconi’nin radyo üzerinde hak iddia ettikleri patentleri üzerine karşılıklı davalar açıldı. Ve sonunda piyasa kazandı.
1920 civarında Büyük Amerikan şirketleri bir araya gelerek ellerinde bulundurdukları patentlerini birleştirdiler ve bir monopol oluşturdular. Westinghouse, GE, ATT ve RCA bir araya geldiler. Westinghouse ve General Electric, Amerika’daki bütün radyoları üretmekte ve bunlar RCA markasıyla piyasaya sürmekteydiler. ATT ise yayın yapmak için gerekli donanımları üretmekteydi.
Radyonun keşfi ve gelişimi aslında günümüz iletişim teknolojilerinin gelişim modelini oluşturmuş gibi görünüyor. Televizyon, telefon, mobil telefon, internet, kablosuz ağ, anında haberleşme yazılımları ve benzeri teknolojilerin gelişim süreçleri, teknik başarıdan daha çok deneme-yanılma, pazarlama ve patentler üzerine kurulmuş durumda.
Not 1: Hans Christian Ørsted elektiriğin pusulanın iğnesini oynattığını tesadüfen bulmuştu.
Not 2: Aslında Nikolai Tesla, bir mucit olmanın yanında bir bilim adamıydı. Radyo dışındaki alternatif akım, x ışınları, yerçekimi gibi farklı alanlardaki çalışmalarıyla günümüz elektirik mühendisliğine çok şey kazandırmıştır.
Not 3: Daha yansız ve bilgilendirici bir okuma için Radyonun Tarihi ve Radyonun Keşfi makalelerini öneririm.
Not 4: İlginç bir çalışma olarak GNU Radyo ve Universal Software Radio Peripheral‘ye bir göz atmanızı öneririm.
Not 5: Fotoğraflar Radio Old sitesinden alınmıştır. Radyo alıcılarının evrimini gözlemek için zengin bir görsel arşiv sunmaktalar.
Not 6: Aslında radyodan teknik olarak her bahsettiğimde bir şeyleri eksik bıraktığımı hissederim. Radyo yayıncılığı, radyo programları, "Radyo" terimi içinde teknik gelişmeden çok daha fazla şey ifade etmekte biliyorum.
çok güzel bir yazı olmuş hakan bey ellerinize sağlık…
hep merak ediyorum şu buluş yapan insanlar gerçekten insan mı diye nasıl bir kafadır kardeşim nerden aklına geldi diyip diyip duruyorum…
ama bizde mi bir anarmallik var derken çoğu buluşun şans eseri kaza ile çıktığını öğrendikçe içime bir huzur kaplıyor ki anlatamam.
Teşekkür ederim.
Her nekadar rastlantıyla, şans eseri bulunmuş desekte, burada kast edilen, hedeflenenden başka bir şey bulunmuş olmasıdır.
Ortada bir şans var ama bunun buluş haline gelmesi için şansın ötesinde şeylerede gerek var. Şans eseri gözlemlenen bir olgunun buluş haline gelmesi için ciddi bir dikkat ve çalışma gerekiyor.
Örnek olay olarak elektirik ve manyetizm arasındaki ilişkinin keşfini alırsak, aynı dönemde Avrupanın bir çok kentinde elektrik ile ilgli çeşitli deneyler yapılıyor, bu deneylerin finanse etmek içinde zenginlere çeşitli gösteriler düzenleniyordu. Örneğin Paris’in kalbur üstü bay ve bayanları el ele tutuşup kendilerine Layden Kavanozları‘nda biriktirilmiş statik elektrik çarptırılmasıyla eğleniyorlar. Bu çalışmaların en temelinde de elektriğin ne olduğunu anlama çabası yatıyordu.
Nihayetinde içinden elektrik geçen bir bobinin pusulanın iğnesini oynattığını gözlemleme dikkatine sahip olmak ve bu gözlemi açıklamaya çalışmak gerekmekte.
Yani bence pek rehavete kapılmayalım :)
İşin matematik kısmı o kadar güzel, o kadar kusursuzdu ki, bu durumu gerçek dünyada deneylerle ispatlamak gereksizdi.
Maxwell denklemlerini üniversiteden hatırlıyorum. İlk anlatıldığında anlamamıştım, ancak bizim fizik hocası devamlı bu 4 denklemin güzelliğinden bahsetmişti. Hala tam anlamıyla, anladığım söylenemez, ama Maxwell’e o zaman da, şimdi de saygı duyuyorum…
———————–
Her nekadar rastlantıyla, şans eseri bulunmuş desek de, burada kastedilen, hedeflenenden başka bir şey bulunmuş olmasıdır.
Bilimin, matematik ayağına baktığımızda iş daha da ilginç hale geliyor açıkçası. Hilbert uzayları örneğinde olduğu gibi.
Hilbert, bu teoremi ortaya koyduğunda, -pür matematikçiler için uygulama ikincil önemdedir diyebiliriz, sanırım- bunun ne işe yarayacağını bilmiyordu. Ancak sonrasında bu teorem kuantum fiziğinin temel taşlarından biri haline geldi.
“Radyonun Keşfi” yerine İcadı mı demeli acaba? Böyle olunca sanki radyo bir yerlerde varmış da keşfedilmiş gibi oluyor (Amerikanın Keşfi gibi). Ya da bana öyle geldi.
ben bu sene ünivesiteyi kazandım suanda maddi talep bekliyoum size verdigim ranatsızlıktan dolayı ozur dilerim ismail aldemir malatya akcadağ
biz sana radyonun buluşunu sormuşuz sen bize ne biliyim alman ya yı ne biliyim radyo oluştuktan sonraki halini vermişin ne kötü bişi yaaaaaaaaaaaa
çok güzel süper ötesi
teşekkür ederim
belki bu bilgilerle sınıf birincisi olabilirim.müthiş bilgiler var gerçekten
bence çok güzel olmuş
kim yazdıysa ona çok teşekkür ederim
ehrkese yardımcı olduğu için tekrar tekrar teşekkür ediyorum
daha
iyi
başarılar elde etmesini diliyorum
ve
başka bişe demiyorum
bu bizim için cok iyi oldu iyiki bunu yapmıslar
ya ben en cok sarkı dinlemeyi sevdiigim icin radyo dinliorum
bu siteye girdigimde soyle dusundum dedimkı kendi kendime keske radyoyu ben icat etseydim(f)
bu benim isime cok yaradı kım yazdıysa tesekkur ederim herkese selam burdan sevgi babannemi opüyom byyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyy
süper bunu çok aradım sonunda buldum tşkler
ya hiç bişey bulunmuyo bu site igrençmişşşşş ıyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyy
ya bn bunu odev ıcın yazdım ınsallah ıse yarar cunku yane bu ıcattan cok radyonun ıcadından sonrakı seylerı anlatmıs
yaa gerçekten bu sitede hiç güzel bisey yookk iyyrençç odevimi aradım ama yooookkk
benim dönem ödevimi bu site sayesinde ve bunu koyan insan sayesinde tamamladım ve 100 aldım
bnce çok güzel bir site bn çok güzel şeyler buldum bu siteden
çok teşekkürler sizin sayenizde 100 aldım holeyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyy
bayyyyyyyyyyyyybayyyyyyyyyyyyyyyyyy
ben eski ve yeniyi göz göze getirdiğimizde arada dağlar tadar fark warr çünkü tennoloji okadar ilerlediki…
ben radyonun resmini istemiştim ve var hemde çok güzel daha çok resim vebilgi toplayarak sitenizin geleceğini şimdiden belirlersiniz…
YİNEDE VERDİĞİNİZ BİLGİLER VE RESİMLER İÇİN ÇOK TEŞEKKÜR EDERİM KENDİ VE ARKADAŞLARIMIN ADINA…
ARZ EDERİM
bn bu siteden hiçbir şey anlamadım radyoyu uzun da yazmamış kısada ama yazdıkları bana anlamsız geldi.yine de iyi çünkü resimde kullanmış
Ben mi yanlış biliyorum yoksa burası ödev sitesi mi:)
Her neyse..kavga ve düşünce suçlamasına sebep olmaktansa 100 almaya sebep olmak daha makul en azından:)
Makul dedim ama hemen vazcaydım…iyi mi kötü mü ? Bazen iyi diye sevindiğimiz şeylerle boyumuza göre kuyu kazıp sonra da hayıflanıyoruz.Hazır ödevler,etkili klişeler, süslü sözler ve beraberinde gelen notlar..peki neden düzgün yönetecek,başa geçecek,oy verilecek kimse çıkmıyor bu ülkede?
mükemmel ötesi
ıyhh bune be yha ödev yapak dedik bunaldıkk çok usun ve yabancı yabancı isimler bni bosduu yhaa ouff birass dha öset çıkarsanıss olmasmı snki yha usunn usunn gitmioo böle şeler anlamıomm bu zeka varkenn bidee ouff biras daha kısıltınn sunlarıı