Mehmet ismi lazım değil, hükümetin en önemli bakanlarından birine çok yakın çalışan bir devlet memuru… Bakan, medyada ve kamuoyunun gözünde çalışkanlığı ve dürüstlüğü ile sivrilen bir politikacı. Ancak Mehmet, Bakan Bey’in ihalelere fesat karıştırıp yüklü rüşvetler aldığını biliyor. Mehmet’in gönlünden geçen, bu soyguna bir son vermektir. Ama nasıl?

Mehmet, çoğu insanın yaptığını yaparak, ülkenin en büyük gazetesinin ünlü yazarlarından birinin yanında soluğu alır. Ünlü gazetecinin eli kolu bağlıdır: "Rüşvet verenler arasında gazetemin sahibi de var! Bunu nasıl yazabilirim ki?"

Mehmet şansını küçük ve yerel bir gazetede denemeye karar verir. Yerel gazeteci, Mehmet’in anlattıklarına inandığını ama hikâyede eksik olan parçaları bulması gerektiğini söyler.

Peki, ama nasıl? "Reporters Sans Frontiéres" yani Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü, geleneksel medyanın sınırlarının bittiği yerde "blogların başladığını" ilan etti geçenlerde… Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü’nün tüm dünyada dağıtılmak üzere yayınladığı son kitap, engellerle karşılaşan tüm okur ve gazetecilere nasıl blog sitesi açılacağını öğretiyor. Hem de tüm hile ve incelikleriyle…

Bu kitapçıkta neler mi var? 98 sayfalık bu kitapçıkta, mücadelelerini dünyanın dört bir yanında, İran’da, Nepal’de, Küba’da, Çin’de, ABD’de baskı altındaki "sanal gazeteci"lerin, bloglar üzerinden yürüttüğü mücadelenin parmak ısırtan hikâyeleri var. Bu blog sahiplerinin kimliklerini gizli tutmayı nasıl başardığı, ülkedeki tüm internet trafiğini kontrol altında tutan izleme sistemlerini nasıl atlattıkları anlatılıyor. Ve bu yöntemler herkese öğretiliyor.

Yukardaki örnekteki Mehmet’in bir blog sitesinde bildiklerini yazabilmesi için kimliğini "gizli tutması" şart… Aksi takdirde işinden olabileceği gibi, çeşitli baskılarla da karşılaşabilir. Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü’nün "Siber İtaatsizler ve Bloggerlar İçin El Kitabı" adını verdiği bu e-kitaba göre, Ahmet’in şunları yapması gerekiyor:

1. İlk kural, Mehmet’in kimliğini açığa vermeyecek, mümkünse de yabancı bir dilde bir "nick name" yani takma ad bulması. Bu nickname ile Gmail, Yahoo gibi bir uluslararası servis sağlayıcıdan bir mail adresi almalı Mehmet. Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü, Hushmail gibi sunucularında özgür yazılım ürünlerini kullanan ve mesajlarda kriptolamaya (2048 bit OpenPGP) izin veren servis sağlayıcıları tavsiye ediyor.
2. İkinci kural, yayıncılığın kamuya açık bilgisayarlar aracılığıyla yapılması yönünde. Mehmet, kalabalık internet café, kütüphane ve üniversite bilgisayarlarını kullanmalı. Ve bunu yaparken de aynı mekânı iki-üç kereden fazla ziyaret etmemeye dikkat etmeli.
3. Yüksek derecede anonimlik içeren proxy sunucuları ve Anonymizer gibi sistemlerin kullanımı "siber itaatsiz"lerin kimliklerini korumada yardımcı olabilir. Anonymizer gibi sistemlere erişim birçok hükümet tarafından engelleniyor. SSL destekleyen ve yüksek anonimlik sağlayan proxy sunucuların saat başı yenilenen listesine Samair gibi dizinler üzerinden erişebilirsiniz.
4. Proxy sunucular kimi zaman güvenilmez olabilir. Bunun yerine dünyanın dört bir yanındaki insan hakları savunucularının kurdukları basit bir sistemi kullanmak çok daha güvenilir olabilir. Bu sistemin adı: "Circumventor". Bu sistem, güvenilirliği siber haklar savunucuları tarafından doğrulanan kişilerin bilgisayarlarının birer proxy sunucusu işlevini görmesine dayanıyor. Şöyle bir örnek verelim: Ülkeniz (Çin) internet üzerinde "özgürlük, demokrasi" gibi kelimeleri sık kullanan sitelere erişimi yasaklıyor olsun. Bilgisayarınız, başka bir ülkede yaşayan ve bilgisayarını "Circumventor" olarak kullanan bir diğer kullanıcı aracılığıyla tüm yasaklı sitelere erişebilir! İki bilgisayar arasındaki iletişim şifreli olduğundan, tamamen güvendesinizdir. "İnternetteki Çin Seddi" bu yöntemle aşıldı… Circumventor kullanmayı buradan öğrenebilirsiniz.
5. Circumventor sisteminin zayıf yönü, yasaklı sitelere erişimi sağlayan bilgisayarın kapandığı anda yeni bir IP numarasına ihtiyaç duyması. Bu nedenle Circumventor’lara erişim kimi zaman zor olabiliyor. Circumventor’a benzeyen ama daha güvenli bir başka yöntem daha var. Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü buna "Soğan Halkaları Yöntemi" diyor. Bu yöntemde bilgisayarınıza kuracağınız Tor yazılımları sizin, içeriğini görmek istediğiniz siteye 20 kadar farklı proxy sunucusundan geçerek ulaşmanızı sağlıyor. Basit bir şekilde şöyle anlatabiliriz. A noktası olduğunuz ve B noktasındaki intenete sitesine erişmek istediğinizi varsayalım. Tor sistemi sizin bu talebinizi C sunucusuna iletiyor. Aynı talep, tamamen raslantısal bir sırayla D, E, F, G, H… derken 20 kadar sunucudan geçerek varış noktasına yani B sitesine ulaşıyor. Ve aynı yolu izleyerek şifrelenmiş bir şekilde size geri dönüyor. Tıpkı bir soğanın halkaları gibi, her proxy sunucu sizin için ayrı bir güvenlik kuşağı, izinizi sürmek isteyenler içinse bir engele dönüşüyor. "Soğan Halkaları Yöntemi" internet hızınızı yavaşlatan ama bilgiye kesinlikle anonim bir şekilde ulaşmanızı sağlayan bir yöntem.
6. Dünya çapında bloglar aracılığıyla "insan hakları mücadelesi"nin ve "yurttaş gazeteciliği"nin yaygınlaşması, yeni bir mecranın ortaya çıkmasına neden oldu: Invisiblog’lar… Invisiblog’lar yani bloggerların görünmediği blog sistemi, Mixmaster mail sistemi ve GPG (GNU PGP) şifreleme algoritmaları ile birlikte çalışıyor. Invisiblog’larda bloggerlar, yazılarını anonim bir şekilde bağlandıkları Mixmaster mail sistemi ile sitelerine geçiyorlar. Tıpkı Tor sisteminde olduğu gibi, şifrelenmiş bir şekilde 20 kadar mail sunucusundan geçen bu yazılar, iki saat ile iki gün arasında değişen bir "geciktirme" süreci sonrasında siteye giriyor. Bu gecikme, blog editörlerinin takibinin engellenmesini sağlıyor. Avustralya merkezli Invisiblog ve bir açık kaynak kodlu proje olan Mixmaster mail sistemi, bu yöntemin kalbini oluşturuyor.

Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü, buna benzer pek çok yöntemin anlatıldığı son yayınında, sansüre karşı blogları salık veriyor. Eğer siz de bir "Siber İtaatsiz"seniz ve ifade özgürlüğünüzün üzerinde "sınırlar" olduğunu düşünüyorsanız hemen bir blog sitesi açın. Ve sansürden değil, yazamadıklarınızdan korkun…

Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü’nün blogger’lar için hazırladığı ve çok ilginç tavsiyeler veren el kitabını buradan indirebilirsiniz.

Not (10 Aralık): Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü’nün e-kitabını indirebileceğiniz FTP adresi düzeltildi.